Türkiye’nin En Çok Köyü Olan İlçesi: Vezirköprü
Arkadaşlar, kırsalın nabzını tutan biri olarak bugün sizi bir coğrafi ve toplumsal merakın peşine sürüklüyorum: “Türkiye’nin en çok köyü olan ilçesi neresidir?” Bu soru aslında sadece sayısal bir bilgiyle kalmıyor; yerleşim biçimimiz, devletin hizmet götürme kapasitesi, kırsal-şehir ilişkisi ve göç dinamikleriyle doğrudan bağlantılı. Ve işin şaşırtıcı yanı: Bu unvan hâlâ net bir biçimde sabitlemiş değil. En yaygın kaynaklara göre en çok köye sahip ilçe, Samsun’a bağlı Vezirköprü olarak geçiyor. ([ilveilceler.com.tr][1])
Şimdi bu durumu kökünden inceleyelim: Köy sayısının fazlalığı neyi anlatır? Neler görülemiyor? Ve bu tablo geleceğimiz için ne söylüyor?
Köy Sayısının Kökeni: Coğrafi ve Tarihsel Arka Plan
Vezirköprü, Karadeniz Bölgesi’nin kıyı ardı kesimlerindedir ve ormanlık, dağlık, yaylalı bir topoğrafyaya sahiptir. ([Vikipedi][2]) Coğrafya, küçük yerleşimlerin yaygın olmasını doğurmuştur. Ulaşım zorluğu, parça parça yerleşmiş mahalle ve mezralarla birlikte “küçük köy” kavramını beslemiş durumda.
Ayrıca Osmanlı ve Cumhuriyet öncesi dönemde nüfusun daha çok kırsalda kalması, köylerin birer birer kurulması bu ilçedeki birim sayısını artırmıştır. Burada sadece bir “çok köy” durumu yok, aynı zamanda çok dağınık ve yaygın köy örgütlenmesi var.
Günümüzdeki Yansımalar: Avantaj mı Dezavantaj mı?
Bir ilçede yüzlerce köy olması, bazı açılardan büyük bir potansiyel gibi görünebilir: Yerel tarım, doğal yaşam, kültürel çeşitlilik… Ama realist olmak gerek:
Hizmet – altyapı sorunları: Ulaşımın zor olduğu, her köye asfalta, sağlığa, eğitime eşit erişimin olmadığı bir tabloyla karşılaşmak mümkün. Köy sayısının fazlalığı, “herkese eşit hizmet” iddiasını zorlaştırıyor.
Göç ve yaşlanma: Birçok köy nüfus kaybediyor; gençler şehir merkezlerine gidiyor. Bu durumda köy çok ama yaşayan köy az olabilir.
Ekonomik zayıflık: Tarım ve hayvancılık hâlâ önemli ama teknolojik yatırım, pazarlama ve ölçek sorunları var. Çok köy olmak demek otomatik güçlü ekonomiye sahip olmak anlamına gelmiyor.
Beklenmedik İlişkiler: Küreselleşme, Dijitalleşme ve Kırsal Zihin
Biraz sıradışı bir bağlantıya bakalım: Vezirköprü gibi ilçelerde “çok sayıda köy” olmasının gelecekte dijitalleşme ve küreselleşme ile ilişkisi nedir?
Uzaktan çalışma modeli genişlerse, doğayla iç içe bir yaşam arayanlar köylere yöneliyor. Bu durumda “çok köy” olan bir ilçe avantajlı olabilir.
Ama internet altyapısı, mobil erişim ve lojistik hizmetler zayıfsa bu potansiyel boşa çıkabilir. Yani köylerin çokluğu bir “süreç içinde değerlendirilecek stok” gibi.
Ayrıca kültürel turizm açısından bakarsak: Her köy farklı bir hikâye, mimari, gelenek barındırabilir. Ama tek başına köy sayısı değil, “köylerin aktif yaşamı” ve “erişilebilirliği” önemli.
Tartışma Başlatmak İçin Sorular
Çok sayıda köy demek, otomatik olarak kaliteli kırsal yaşam demek midir?
Bir ilçede hizmet ve altyapı bu kadar yaygın dağıldığında devletin sorumluluğu nasıl değişiyor?
Kırsal kalkınmayı sadece köy sayısı üzerinden konuşmak bizi yanıltmaz mı?
Şehirleşme yükselirken köylerin “çokluğu” bir yük mü oldu yoksa fırsat mı?
Gelecek Potansiyeli ve Riskler
Vezirköprü gibi bir ilçede, köylerin çokluğu şu potansiyellere işaret ediyor: Tarımda çeşitlilik, kırsal turizm, yerel kültür, ekolojik koruma… Ancak riskler de büyük: Köyler boşalırsa “çok sayıda” köy bir anlamda “birçok bakımsız yerleşim”e dönüşebilir. İklim değişimi, genç nüfusun şehirlere göçü, altyapı yetersizliği bu riski büyütüyor.
Eğer yerel yönetim ve merkezi yönetim, bu çok köyden fayda çıkaracak politikalar üretmezse, bu durum sürdürülebilir bir avantaj olmaktan çıkabilir. Aksine “çok köy var ama kimse orada yaşamıyor” senaryosu oluşabilir.
Sonuç
Evet, Türkiye’nin en çok köyü olan ilçesi olarak Vezirköprü öne çıkıyor. Ama bu tablo tek başına bir “başarı” ya da “güzellik” kazancı değildir; daha çok bir yapıdır—kırsal yerleşimin genişliği ve karmaşıklığıyla birlikte gelir. Önemli olan bu yapının içindeki dinamikleri okuyabilmek, hizmetleri, gençliği, teknolojiyi bu yapıya adapte etmek.
Siz ne düşünüyorsunuz: Çok köy olması gerçekten kırsal kalkınma için avantaj mı yoksa devasa bir sorumluluk mu? Bu soruyu birlikte tartışalım.
[1]: https://www.ilveilceler.com.tr/blog/en-cok-koyu-olan-ilce-hangisi?utm_source=chatgpt.com “En çok köyü olan ilçe hangisi? – ilveilceler.com.tr”
[2]: https://tr.wikipedia.org/wiki/Vezirk%C3%B6pr%C3%BC?utm_source=chatgpt.com “Vezirköprü – Vikipedi”